สตาร์บัคส์เข้ามาเปิดให้บริการในประเทศไทยตั้งแต่ปี 1998 โดยสาขาแรกอยู่ที่ชั้น 1 ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัล ชิดลม
จากวันนั้นถึงวันนี้ สตาร์บัคส์หยั่งรากลึกลงในประเทศไทยมาแล้วนับรวมได้ 28 ปี มีสาขารวม 574 สาขา แม้จะไม่ใช่เชนร้านกาแฟที่มีสาขามากที่สุด แต่ตัวเลขนี้ถือเป็น Benchmark สำคัญของสตาร์บัคส์ ประเทศไทย ในการพิสูจน์ความเชื่อที่ว่า ร้านกาแฟสามารถเป็นพื้นที่ปลอดภัยที่เรียกว่า Third Place ได้
ขยายความเพิ่มเติม คำว่า Third Place ของสตาร์บัคส์นั้นหมายถึง การออกแบบร้านที่ให้ความรู้สึกอบอุ่นเหมือนอยู่บ้าน มีบรรยากาศผ่อนคลาย เหมาะกับการแวะพักหลังเลิกงานหรือเลิกเรียน รวมถึงยังเป็นพื้นที่แห่งความสร้างสรรค์สำหรับแบ่งปันเรื่องราวต่าง ๆ กับเพื่อน ๆ หรือแม้กระทั่งพาร์ตเนอร์ (บาริสต้า)
เนตรนภา ศรีสมัย กรรมการผู้จัดการ สตาร์บัคส์ ประเทศไทย กล่าวว่า โดยเฉลี่ยแล้วลูกค้าของสตาร์บัคส์ใช้เวลาในร้านประมาณ 2 ชั่วโมงขึ้นไปต่อครั้ง
เมื่อถูกถามถึงเหตุผล เนตรนภาอธิบายว่า ทุกสาขาของสตาร์บัคส์จะมุ่งเน้นส่งมอบประสบการณ์ที่มุ่งหวังให้เป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อการทำงานและการพักผ่อน โดยลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการจะรู้สึกว่าร้านเป็นเหมือนบ้านหลังที่สาม ที่สามารถเข้ามานั่งพักผ่อนจริง ๆ หรือนั่งทำงานคนเดียวได้ตามอารมณ์และความรู้สึกในวันนั้น
“สตาร์บัคส์ไม่มีนโยบายกำหนดระยะเวลาการนั่งในร้าน ลูกค้าสามารถนั่งได้นานตามความพอใจ ซึ่งจากการสังเกตพบว่าลูกค้าส่วนใหญ่จะนำคอมพิวเตอร์มาทำงานและนั่งเฉลี่ยประมาณ 2 ชั่วโมงขึ้นไป ถ้าเป็นนักศึกษามานั่งอ่านหนังสือก็จะนั่งนานกว่านี้
นอกจากนี้สตาร์บัคส์แต่ละสาขาจะมีการออกแบบที่ไม่เหมือนกันเพื่อให้เกิดประสบการณ์ที่แตกต่าง แต่ยังคงมุ่งเน้นความสวยงามและสะดวกสบาย ปัจจุบันสตาร์บัคส์มีการเพิ่มฟังก์ชันเพื่อตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ใหม่ๆ เช่น มีห้องประชุมเพื่อรองรับเทรนด์การทำงานแบบไฮบริด”
ถ้าไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง ในปี 2027 สตาร์บัคส์ ประเทศไทย จะมีสาขาครบ 600 สาขา
แต่น่าเสียดายที่ใน 600 สาขานี้ สตาร์บัคส์ ประเทศไทย ก็ยังไม่มีโอกาสได้บริหารสาขาที่เรียกว่า “Starbucks Reserve Roastery” แม้ว่าทั้งคนกินและคนขายจะพยายามลุ้นมาตลอดให้บริษัทแม่เลือกปักหมุดประเทศไทยเป็นประเทศที่ 3 ในเอเชีย แต่ก็ยังไม่สมหวัง
Starbucks Reserve Roastery เรียกได้ว่าเป็นที่สุดของร้านสตาร์บัคส์ โดย Format Store ของ Starbucks Reserve Roastery นั้นจะต้องมีโรงคั่วกาแฟในร้านที่เปิดโอกาสให้ลูกค้าที่เข้ามาในร้านสามารถชมกระบวนการผลิตซึ่งเป็นหัวใจของสตาร์บัคส์ นั่นก็คือการคั่วเมล็ดกาแฟหายาก (Starbucks Reserve) สายพันธุ์ต่าง ๆ
นอกจากนี้ Starbucks Reserve Roastery ยังมีส่วนที่เรียกว่า Mixologist Bar ซึ่งเป็นบาร์ค็อกเทลระดับพรีเมียมที่นำกาแฟ Reserve มาผสมผสานกับค็อกเทลและม็อกเทล และยังมีจุดขายอื่น ๆ อีกมากมาย ทั้งการทดลองชิมเมล็ดกาแฟ ยันของที่ระลึกที่จะมีวางขายเฉพาะในสาขา Roastery เท่านั้น
ด้วยขนาดและแม็กเน็ตของร้านที่แตกต่างจากสาขาปกติหลายเท่า จึงหมายถึงการลงทุนที่มหาศาล ดังนั้นในปัจจุบันจึงมี Starbucks Reserve Roastery เปิดให้บริการอยู่แค่เพียง 6 เมืองสำคัญของโลกเท่านั้น คือ
- ซีแอตเทิล ประเทศสหรัฐอเมริกา
- เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน
- มิลาน ประเทศอิตาลี
- นิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา
- โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น
- ชิคาโก ประเทศสหรัฐอเมริกา
เนตรนภา อัปเดตข้อมูลให้ฟังว่า ตอนนี้บริษัทแม่ยังไม่มีนโยบายเปิด Starbucks Reserve Roastery เพิ่มเติม ทำให้ในภูมิภาคเอเชียมีสาขาในรูปแบบนี้เพียงแค่ในประเทศจีนและญี่ปุ่นเท่านั้น
ถึงแม้ว่าจะยังไม่มีการเปิด Roastery แห่งใหม่ แต่เนตรนภากล่าวว่า สตาร์บัคส์ ประเทศไทย ก็กำลังพิจารณาและศึกษาโมเดลร้านรูปแบบใหม่ที่มีขนาดเล็กกว่า Roastery แต่จะมีขนาดใหญ่กว่าสาขา Flagship ที่มีอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างนวัตกรรมที่แปลกใหม่และเปลี่ยนโฉมหน้าของร้านกาแฟ
ก่อนหน้านี้ทางสตาร์บัคส์ ประเทศไทย ได้มีการดึงเอาแม็กเน็ตของ Starbucks Reserve Roastery บางส่วนเข้ามาให้บริการในประเทศไทย อาทิ มุม Mixologist Bar ที่ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์สาขาแรกที่ Starbucks Reserve Chao Phraya Riverfront ที่ ICONSIAM ก่อนจะขยายเพิ่มอีก 3 สาขา คือ Starbucks Reserve The Emsphere, Starbucks Reserve นิมมานเหมินทร์ ซอย 3 และ Starbucks Reserve One Bangkok
ที่ผ่านมา สตาร์บัคส์ ประเทศไทย มีการพัฒนารูปแบบสาขาพิเศษนอกเหนือจากการเปิดสาขาทั่วไปมาโดยตลอด เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคแบบ Fragmentation เช่น
- Starbucks Reserve: สาขาที่เสิร์ฟและจำหน่ายเมล็ดกาแฟพรีเมียม กาแฟพิเศษที่หายาก และมีจำนวนจำกัด กาแฟบางชนิดในกลุ่มนี้อาจมีวางจำหน่ายเพียงครั้งเดียวและไม่มีจำหน่ายอีกเลย ปัจจุบันมีอยู่ 20 สาขา
- ร้านกาแฟเพื่อชุมชน (Community Store): สาขาพิเศษที่นำรายได้จากการขายเครื่องดื่มมาช่วยเหลือเกษตรกรและพัฒนาสังคมในภาคเหนือ โดยมีทั้งหมด 3 สาขาหลัก ได้แก่ สาขาหลังสวน กรุงเทพฯ, สาขาไอคอนสยาม กรุงเทพฯ และสาขาเดอะกาดฝรั่ง แม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
- สตาร์บัคส์ ไดรฟ์ทรู: สาขาสแตนอโลนที่เพิ่มบริการ Grab & Go สั่งเครื่องดื่มและขนมโดยไม่ต้องลงจากรถ เพื่อความสะดวก รวดเร็ว และประหยัดเวลา ซึ่งปัจจุบันมี 93 สาขาทั่วประเทศ
- สาขาที่เปิดให้บริการ 24 ชั่วโมง: เพื่อตอบสนองไลฟ์สไตล์ของคนที่ทำงานกลางคืน หรือคนนอนดึก เช่น สาขาเดอะไนน์ เซ็นเตอร์ พระราม 9, เดอะสตรีท รัชดา หรือสาขาเมเจอร์ อเวนิว รัชโยธิน
- สาขา Pet Friendly: ที่อนุญาตให้ลูกค้าสามารถนำสัตว์เลี้ยงเข้ามาในบริเวณโซนกลางแจ้งของร้านได้ โดยเริ่มที่สาขาธนบุรี มาร์เก็ต เพลส เป็นแห่งแรก
- สาขาที่มี Mixologist Bar (ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์): เพิ่มความหลากหลายในยามค่ำคืน เช่น สาขา Starbucks Reserve Chao Phraya Riverfront Icon Siam, Starbucks Reserve The Emsphere, Starbucks Reserve นิมมานเหมินทร์ ซอย 3 และ Starbucks Reserve One Bangkok
- Greener Store: สาขาที่ได้รับการออกแบบตามมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเคร่งครัดในด้านการอนุรักษ์น้ำ การใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ การลดขยะ และการใช้วัสดุอย่างรับผิดชอบ เช่น Starbucks Reserve One Bangkok
เนตรนภากล่าวว่า ปัจจุบันยังมีจังหวัดที่สตาร์บัคส์ไม่เคยเข้าไปเปิดสาขาอีก 25 จังหวัด ซึ่งหมายถึงโอกาสในการขยายสาขาของสตาร์บัคส์ยังมีอีกมาก ปัจจุบันสตาร์บัคส์ ประเทศไทย จึงพยายามมองหาโอกาสในการเปิดตลาดใหม่ ๆ โดยเฉพาะจังหวัดที่ยังไม่มีสาขา
“ตลาดกาแฟในประเทศไทยปีที่แล้วมีมูลค่าสูงถึง 65,000 ล้านบาท เติบโตเฉลี่ยปีละ 8% ทำให้ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีศักยภาพในการเติบโต และเราก็มองเห็นโอกาสในการสร้างสรรค์ใหม่ ๆ ปัจจุบันสตาร์บัคส์มีสาขาอยู่ 574 สาขา โดยเป็นสาขาที่อยู่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลประมาณ 65% สตาร์บัคส์จึงตั้งเป้าเปิดสาขาใหม่เฉลี่ยประมาณ 30-40 สาขาต่อปี โดยจะเน้นพื้นที่ต่างจังหวัดมากขึ้น ทั้งเมืองหลัก เมืองรอง และเมืองท่องเที่ยว เนื่องจากในกรุงเทพฯ เริ่มมีความหนาแน่นของสาขาสูงแล้ว”
การพลาดโอกาสเปิด Starbucks Reserve Roastery อาจเป็นเรื่องน่าเสียดายของแฟนคลับ แต่นี่อาจเป็นโอกาสที่มีมากขึ้นของ 25 จังหวัดที่เหลือ รวมถึงการพัฒนาโมเดลร้านรูปแบบใหม่ของสตาร์บัคส์ในการซอยย่อยฟอร์แมตร้านให้สอดรับกับไลฟ์สไตล์เฉพาะกลุ่มที่ชัดเจนขึ้น
ท่ามกลางกระแสการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของร้านกาแฟ Specialty โลคัลแบรนด์ที่แทรกซึมอยู่ทุกหัวมุมเมือง ชวนให้น่าติดตามต่อว่า สตาร์บัคส์ ประเทศไทยจะยังคงรักษาความเป็นผู้นำ และตอกย้ำแนวคิด Third Place ให้ครองใจคอกาแฟชาวไทยได้อย่างยั่งยืนอย่างไร
เพราะแท้ที่สุด หัวใจแห่งความสำเร็จของสตาร์บัคส์นั้น อยู่ที่การส่งมอบประสบการณ์สตาร์บัคส์ หรือ “กาแฟ + สัมพันธภาพ” ผ่าน Coffee, People, and Planet ไม่ว่าจะนั่งอยู่สาขาใด
เหมือนกับที่ฮาวเวิร์ด ชูลท์ซ อดีต CEO ของสตาร์บัคส์ เคยกล่าวไว้ว่า
“We are not in the coffee business serving people, but in the people business serving coffee.”
