เมื่อ Volkswagen ร่วมมือกับ Xpeng ผู้ผลิต EV จีนในปี 2023 นั้น มีความหวังว่าจะช่วยแก้ไขธุรกิจในจีนที่กำลังย่ำแย่ โดยเชื่อว่า ความร่วมมือนี้เป็นทางลัดในการพัฒนารถยนต์ที่เหมาะสมกับตลาดจีนอย่างรวดเร็ว

สามปีต่อมา ผลิตภัณฑ์แรกของพันธมิตร Volkswagen และ Xpeng กลับแสดงให้เห็นถึงความตกต่ำของ Volkswagen ในจีน ตลาดรถยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ข้อมูลจากบริษัทที่ปรึกษาด้านรถยนต์ ThinkerCar แสดงให้เห็นว่า รถ SUV ไฟฟ้า รุ่น ID. UNYX 08 มียอดขายเฉลี่ย 267 คันต่อเดือน ในช่วงเดือนเมษายน ถึงเดือนสิงหาคม 2026 หลังจากเปิดตัวรถรุ่นนี้ ซึ่งเป็นเพียงเศษเสี้ยวของยอดขาย 3,622 คันต่อเดือน ที่ Volkswagen ตั้งเป้าไว้ในตอนแรก, อ้างอิงตามเอกสารแผนงานของบริษัท

การเปิดตัวที่อ่อนแอ สะท้อนให้เห็นถึงการต่อสู้ของ Volkswagen ในการฟื้นฟูสถานะในประเทศจีน ซึ่งเคยครองตำแหน่งผู้ผลิตรถยนต์อันดับหนึ่งมานานหลายทศวรรษจนถึงปี 2022

จีนเป็นความท้าทายที่สำคัญในวิกฤตการณ์ระดับโลกของ Volkswagen ตลาดที่เคยสร้างรายได้เกือบ 50% ของกลุ่มบริษัท ปัจจุบันเหลือเพียงประมาณ 10% การพลิกผันที่น่าตกใจนี้ทำให้บริษัทต้องปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ 89 ปี
 

นอกจากนี้ รถรุ่น UNYX 08 ยังตอกย้ำปัญหาเรื้อรังในกลยุทธ์ของ Volkswagen ในจีน โดย Volkswagen ตระหนักดีว่า ตลาดกำลังเปลี่ยนไปสู่เทคโนโลยีระดับสูงขึ้น จึงพยายามหาพันธมิตรในท้องถิ่นเพื่อเร่งปรับตัวให้ทันต่อสถานการณ์ดังกล่าว แต่ Volkswagen กลับประสบปัญหาในการเปลี่ยนความมุ่งมั่นเหล่านั้นให้กลายเป็นความสำเร็จเชิงพาณิชย์

รายงานจากเอกสารภายในบริษัท โดยสำนักข่าว Reuters รวมถึงการสัมภาษณ์บุคคล 6 รายที่มีความใกล้ชิดกับ Volkswagen ซึ่งประกอบด้วยผู้บริหารและที่ปรึกษาทั้งในปัจจุบันและอดีต ข้อมูลดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า ความทะเยอทะยานของบริษัทนั้นก้าวล้ำเกินกว่าการที่ ผลิตภัณฑ์, กลยุทธ์ด้านราคา, และกลยุทธ์การขาย จะสามารถตอบสนองได้ในความเป็นจริง

Volkswagen วางจำหน่ายรถยนต์รุ่น UNYX 08 ผ่านเครือข่ายการจัดจำหน่าย ที่ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นและมีขอบเขตจำกัด นอกจากนี้ ยังต้องเผชิญกับการแข่งขันที่ยากลำบากจากรถ SUV ไฟฟ้ารุ่นใหม่ๆที่อัดแน่นไปด้วยซอฟต์แวร์ล้ำสมัยจากแบรนด์ EV ต่างๆของจีน

Volkswagen ได้แถลงการณ์ระบุว่า ความร่วมมือกับ Xpeng ได้นำไปสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสำหรับ EV แบบใหม่ ซึ่งใช้เป็นรากฐานให้กับรถยนต์ที่ผลิตในท้องถิ่น และช่วยให้การพัฒนารถยนต์รวดเร็วยิ่งขึ้น โดยโครงการนี้ใช้เวลาดำเนินการเพียง 18 เดือน ซึ่งถือเป็นสถิติที่รวดเร็วที่สุด

บริษัทยังเสริมด้วยว่า รถ SUV รุ่น UNYX 08 และรถซีดานรุ่น UNYX 09 เป็นส่วนหนึ่งของผลลัพธ์ ที่เกิดขึ้นจากความร่วมมือนี้

ปัญหาของ UNYX 08 เริ่มต้นขึ้นที่ตัวรถเอง โดยรถรุ่นนี้เปิดตัวด้วยราคาประมาณ 34,260 เหรียญสหรัฐ ในขณะที่คู่แข่งจากจีนซึ่งมีราคาอยู่ในระดับใกล้เคียงกันกลับนำเสนอฟีเจอร์ที่ล้ำสมัยกว่า เช่น YU7 ของ Xiaomi ที่มาพร้อมชุดเซนเซอร์ขั้นสูง หรือ 7X ของ Zeekr ที่รองรับระบบชาร์จเร็ว

ข้อมูลจาก ThinkerCar ระบุว่า ในช่วงระหว่างเดือนเมษายน ถึงสิงหาคม 2026 Xiaomi สามารถทำยอดขาย YU7 ได้เกือบ 57,000 คัน และ Zeekr มียอดขาย 7X มากกว่า 21,000 คัน ในขณะที่ UNYX 08 ของ Volkswagen มียอดขายเพียงประมาณ 1,300 คันเท่านั้น

Pedro Pacheco รองประธานฝ่ายวิจัยของ Gartner กล่าวว่า "ผู้บริโภคชาวจีนตั้งคำถามว่า ในเมื่อพวกเขาสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีที่ล้ำสมัยได้ในราคาที่ถูกกว่ามาก แล้วทำไมต้องซื้อรถยนต์เยอรมันที่มีราคาแพงด้วย"

Stephen Reitman นักวิเคราะห์ด้านรถยนต์จาก Bernstein บอกว่า ในเดือนเมษายน 2024 ทาง Volkswagen ได้นำภาพจำลองด้วยคอมพิวเตอร์ของรถรุ่นที่พัฒนาขึ้นร่วมกับ Xpeng มาแสดงให้นักวิเคราะห์ดู "วันต่อมา เมื่อเราไปที่งานแสดงรถยนต์ที่กรุงปักกิ่ง เราก็พบว่า รถที่มีดีไซน์ลักษณะเดียวกันนี้มีวางจำหน่ายในตลาดอยู่แล้ว"

นอกจากปัญหาเรื่องตัวผลิตภัณฑ์แล้ว กลยุทธ์การจัดจำหน่ายยังเป็นอีกปัจจัยที่ซ้ำเติมสถานการณ์ โดย Volkswagen เลือกจำหน่าย UNYX 08 ผ่านเครือข่ายตัวแทนจำหน่ายใหม่ที่แยกออกมาต่างหาก ซึ่งบริหารจัดการโดย Volkswagen Anhui (บริษัทร่วมทุนที่มุ่งเน้นด้าน EV) แทนที่จะใช้เครือข่ายตัวแทนจำหน่ายเดิม ที่มีอยู๋แล้วกว่า 3,000 แห่ง ที่ Volkswagen ดำเนินงานร่วมกับพันธมิตรอย่าง FAW และ SAIC

แหล่งข่าว 2 รายระบุว่า ด้วยเครือข่ายที่เล็กกว่ามากของ Volkswagen Anhui ทำให้ผู้บริโภคจำนวนมากไม่ทราบด้วยซ้ำว่ารถรุ่นนี้มีวางจำหน่ายอยู่

ด้าน Volkswagen ระบุว่า "ยอดขายรถยนต์จาก Volkswagen Anhui ซึ่งรวมถึงรุ่น UNYX 06 และ 07 ที่เปิดตัวก่อนหน้านี้ กำลังเติบโตขึ้น โดยบริษัทได้ขยายเครือข่ายการขายเป็น 166 แห่ง และกำลังร่วมมือกับ FAW-Volkswagen ในการใช้พื้นที่ตัวแทนจำหน่ายบางแห่งเพื่อวางจำหน่ายรถรุ่นดังกล่าว ซึ่งเป็นแนวทางที่มุ่งหวังจะเข้าถึงลูกค้าให้ได้มากขึ้น"
 

สำหรับ Volkswagen การเป็นพันธมิตรกับ Xpeng ถือเป็นก้าวต่อไปหลังจากความล้มเหลว มีโครงการที่พลาดโอกาส และการยกเลิกโครงการต่างๆในจีนมากมาย ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่แบตเตอรี่, การขับขี่อัตโนมัติ, โครงสร้างพื้นฐานการชาร์จไฟฟ้า, ซอฟต์แวร์ และแม้กระทั่งรถยนต์บินได้

Stefan Bratzel ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการศูนย์การจัดการรถยนต์ (Center of Automotive Management) สถาบันวิจัยของเยอรมนี กล่าวว่า Volkswagen “ช้าเกินไปในการสร้างความสามารถที่พวกเขาต้องการในปัจจุบัน”

ปัญหานี้เกิดขึ้นกับผู้ผลิตรถยนต์ต่างชาติเกือบทุกรายในจีน เมื่อล้าหลังในด้านซอฟต์แวร์, แบตเตอรี่, และแพลตฟอร์มยานยนต์ แบรนด์ต่างชาติจึงหันไปหาพันธมิตรชาวจีนเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขัน แต่การเข้าถึงเทคโนโลยีของจีนไม่ได้เป็นหลักประกันว่าพวกเขาจะสามารถเทียบเท่าความเร็ว, การดำเนินการ, หรือความดึงดูดใจต่อผู้บริโภค ของคู่แข่งในท้องถิ่นได้

แบรนด์จีน นำโดย BYD และ Geely ได้รับส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้นโดยการนำรถยนต์ที่มีซอฟต์แวร์ครบครันออกสู่ตลาดได้เร็วกว่าและมักจะมีราคาต่ำกว่า ทำให้คู่แข่งที่เคยครองตลาดอย่าง Volkswagen และ Toyota ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด

แม้ว่า UNYX 08 จะได้รับการตอบรับที่ไม่ดีนัก แต่ Volkswagen ก็ยังคงตั้งเป้าหมายที่ท้าทายไม่แพ้กันสำหรับรถยนต์รุ่นถัดไปที่พัฒนาร่วมกับ Xpeng นั่นคือรถซีดานรุ่น UNYX 09 ซึ่งมีกำหนดจะเข้าสู่โชว์รูมภายในเดือนตุลาคม 2026 นี้

เอกสารการวางแผนผลิตภัณฑ์ของบริษัทเมื่อช่วงต้นปี 2026 ที่ผ่านมา คาดการณ์ยอดขายเฉลี่ยต่อเดือนไว้ที่เกือบ 4,900 คัน โดยจะมียอดขายรวมต่อปีสูงกว่า 90,000 คันภายในปี 2034

แหล่งข่าวสองรายที่คุ้นเคยกับกระบวนการวางแผนของ Volkswagen ระบุว่า "การตั้งเป้าหมายที่สูงลิ่วอาจเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อให้ได้รับอนุมัติสำหรับรถยนต์รุ่นใหม่จากสำนักงานใหญ่ในเมืองโวล์ฟสบวร์ก (Wolfsburg) ซึ่งปัจจัยนี้ อาจจูงใจให้ผู้จัดการเสนอตัวเลขคาดการณ์ที่ดูดีเกินจริงได้"

เอกสารดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ในช่วงแรก Volkswagen คาดว่าจะมียอดขาย UNYX 08 อยู่ที่ 32,600 คันจนถึงสิ้นปี 2026 และคาดว่าจะมียอดขาย 70,400 คันในปีถัดไป นอกจากนี้ แผนงานที่จัดทำขึ้นในปี 2024 นี้ ยังระบุด้วยว่า ทางบริษัทคาดหวังยอดขายต่อปีมากกว่า 120,000 คันในช่วงท้ายของวงจรผลิตภัณฑ์

อย่างไรก็ตาม เอกสารระบุว่าในช่วงต้นปี 2026 Volkswagen ได้ปรับลดตัวเลขคาดการณ์สำหรับปี 2026 ลงกว่า 60% เหลือเพียง 12,300 คัน แต่ถึงกระนั้น บริษัทยังคงคาดการณ์ยอดขายในปี 2027 ไว้ที่ 64,000 คัน ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมายเดิมประมาณ 10%

ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา บริษัทได้โฆษณาขายรถรุ่น UNYX 08 โดยมอบส่วนลด 17% จากราคาเปิดตัวเมื่อเดือนเมษายน 2026

Volkswagen เล็งเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในตลาดจีนมาตั้งแต่ต้น ในการนำเสนอข้อมูลต่อนักลงทุนและผู้ถือหุ้นเมื่อปี 2019 ทาง Volkswagen Group China ระบุว่า กำลังเตรียมเปิดตัวรถยนต์พลังงานใหม่ (New Energy Vehicles) ที่ผลิตในท้องถิ่นเกือบ 40 รุ่น ซึ่งรวมถึง EV และรถ PHEV (Plug-in Hybrid Electric Vehicle) ภายในปี 2025 โดยตั้งเป้าว่าจะสามารถส่งมอบรถยนต์ได้ถึง 1.5 ล้านคันในจีนภายในปีดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากบริษัทระบุว่า ในปี 2025 ที่ผ่านมา Volkswagen ทำยอดขายรถ EV แบบใช้แบตเตอรี่ (BEV) ในจีนได้เพียง 115,500 คัน ซึ่งไม่ถึงหนึ่งในสิบของเป้าหมายที่วางไว้

แหล่งข่าว 3 ราย รวมถึงบันทึกของบริษัทและการประกาศต่อสาธารณะระบุว่า "ในขณะที่ตลาด EV ในจีนเติบโตอย่างรวดเร็ว Volkswagen ได้แสวงหาความร่วมมือกับบริษัทท้องถิ่นหลายแห่ง โดยหวังว่าจะได้รับความรวดเร็วและความเชี่ยวชาญที่ตนเองยังขาดอยู่"

บุคคลที่คุ้นเคยกับความร่วมมือของ Volkswagen ในจีนกล่าวว่า ทางบริษัทเรียกกลยุทธ์นี้ว่า “การแต่งงานและการหย่าร้าง (Marriage and divorce)" ซึ่งหมายถึงการสร้างพันธมิตรกับบริษัทท้องถิ่นเพื่อเรียนรู้จากพวกเขา จากนั้นจึงถอนตัวออกมาเมื่อได้รับสิ่งที่ต้องการครบถ้วนแล้ว

แหล่งข่าว 2 รายเปิดเผยว่า "ในช่วงเวลาที่ Ralf Brandstaetter เข้ามารับตำแหน่งซีอีโอของ Volkswagen China ในเดือนสิงหาคม 2022 ทางบริษัทได้สำรวจความเป็นไปได้ในการร่วมมือกับ BYD ผู้ผลิต EV รายใหญ่ที่สุดของจีน โดยรวมถึงแนวคิดในการนำแพลตฟอร์มรุ่น Dolphin ของ BYD มาใช้กับรถยนต์แบรนด์ Jetta ซึ่งความพยายามดังกล่าวไม่เคยมีการรายงานมาก่อน"

หลังจากที่ข่าวดังกล่าวถูกเผยแพร่ออกไป Volkswagen ได้ปฏิเสธว่าไม่ได้มีการหารือใดๆ กับ BYD เกี่ยวกับความร่วมมือดังกล่าว

แหล่งข่าวรายหนึ่งกล่าวว่า "ในระหว่างขั้นตอนการตรวจสอบสถานะ ทีมงานของ Volkswagen ที่ตรวจสอบข้อมูลทางการเงินของ BYD ต่างประหลาดใจกับต้นทุนการผลิตที่ต่ำกว่าของบริษัทจีนแห่งนี้" โดยแหล่งข่าวทั้งสองรายระบุว่า BYD ไม่มีความสนใจที่จะร่วมมือด้วย ทั้งนี้ Reuters ไม่สามารถยืนยันได้ว่าเหตุใดข้อตกลงดังกล่าวจึงไม่เกิดขึ้น

ในปี 2023 ผู้ผลิต EV จีนรายนี้สามารถโค่น Volkswagen ลงจากตำแหน่งผู้นำยอดขายในตลาดจีนได้สำเร็จ

แหล่งข่าวทั้งสองรายยังระบุด้วยว่า "ในปี 2023 Volkswagen ได้สำรวจความเป็นไปได้ในการร่วมมือกับ Leapmotor อีกด้วย" แต่ท้ายที่สุดแล้ว Stellantis ก็เป็นฝ่ายบรรลุข้อตกลงกับ Leapmotor ในช่วงปลายปี 2023

ความร่วมมือบางอย่างที่เกิดขึ้นจริงกลับสร้างปัญหาใหม่ แทนที่จะแก้ปัญหาเดิม สำนักข่าว Reuters รายงานเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026 ว่า "โครงการรถยนต์บินได้ของ Volkswagen ที่ถูกยกเลิกไปนั้นติดอยู่ในข้อพิพาททางกฎหมายกับพันธมิตรชาวจีน"

การร่วมทุนกับบริษัทสตาร์ทอัพจีน Du-Power เพื่อสร้างสถานีชาร์จไฟฟ้าเร็วก็ล้มเหลวเช่นกัน ความร่วมมือที่เริ่มต้นในปี 2020 จบลงด้วยข้อพิพาทระหว่างผู้ถือหุ้น, การฟ้องร้อง, และข้อร้องเรียนจากซัพพลายเออร์ ที่กล่าวหาว่าไม่ชำระค่าใช้จ่าย ตามเอกสารของบริษัท ในปี 2024 บริษัทสตาร์ทอัพได้ฟ้องร้อง Volkswagen China และผู้บริหาร และกรรมการของบริษัทร่วมทุน โดยกล่าวหาว่าธุรกิจของตนได้รับความเสียหาย

Volkswagen แจ้งกับ Reuters ว่า ศาลประชาชนสูงสุดของจีน ได้ยกฟ้องข้อเรียกร้องของบริษัทสตาร์ทอัพในเดือนมีนาคม 2026 ซึ่งทั้ง Du-Power และศาลไม่ได้ตอบคำถามใดๆ

สถานการณ์ของ Volkswagen แสดงให้เห็นถึงความสำเร็จของนโยบายอุตสาหกรรมของจีน เพื่อแลกกับการเข้าถึงตลาด Volkswagen ได้ร่วมมือกับผู้ผลิตรถยนต์จีน แบ่งปันเทคโนโลยี และลงทุน

แต่สุดท้ายก็ถูกผู้เล่นในท้องถิ่นแย่งส่วนแบ่งตลาดไป

ในข้อความถึงพนักงานเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2026 ซึ่งสำนักข่าว Reuters ได้ตรวจสอบแล้ว Ralf Brandstaetter ซีอีโอ Volkswagen China ได้อธิบายถึงอุตสาหกรรมที่กำลังเผชิญกับการหดตัวที่ "ไม่ธรรมดา" เขาบอกว่า "Volkswagen คาดว่าตลาดรถยนต์นั่งส่วนบุคคลของจีนจะหดตัวลง 20% ในปีนี้ หรือประมาณ 4.5 ล้านคัน"

Brandstaetter ยังกล่าวว่า "อัตรากำไรของอุตสาหกรรมลดลงเหลือ 1.5% วงจรผลิตภัณฑ์สั้นลงจากเจ็ดปีเหลือสามปี และ EV รุ่นใหม่มียอดขายลดลงอย่างมากหลังจากสามเดือน"

Volkswagen ต้อง "ปรับกำลังการผลิตให้สอดคล้องกับความเป็นจริงของตลาด" อย่างเร่งด่วน และกำจัด "การซ้ำซ้อนที่ไม่จำเป็น" ในหมู่แบรนด์และบริษัทต่างๆในจีน ซึ่งเป็นการเผชิญหน้ากับวิกฤตที่เกิดขึ้นมานานหลายปีแล้ว

ในปี 2019 รถยนต์นั่งส่วนบุคคลที่ขายในจีน 1 ใน 5 คันเป็นรถยนต์ Volkswagen แต่ในช่วงแปดเดือนแรกของปี 2026 นี้ ส่วนแบ่งตลาดของ Volkswagen ลดลงเหลือ 10% ตามข้อมูลของสมาคมรถยนต์นั่งส่วนบุคคลแห่งประเทศจีน (China Passenger Car Association)

สิ่งที่ทำให้สถานการณ์ของ Volkswagen แตกต่างออกไป คือการที่บริษัทต้องพึ่งพาตลาดจีนอย่างหนัก ประกอบกับความยากลำบากในการพลิกโฉมธุรกิจอย่างเด็ดขาดท่ามกลางตลาดที่ปัจจุบันถูกครอบงำโดยบริษัทจีน สิ่งนี้ทำให้การตัดสินใจลงทุนใน Xpeng กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ

อดีตผู้บริหารรายหนึ่งของ Volkswagen เปรียบเทียบสถานการณ์ของบริษัทกับกรณีของ Nokia, Kodak และ BlackBerry โดยระบุว่า "ผู้นำของค่ายรถยนต์แห่งนี้ เคยเชื่อมั่นว่าแบรนด์ของตนจะยังคงอยู่รอดได้ แม้ในขณะที่ตลาดกำลังเปลี่ยนทิศทางไปสู่คู่แข่งจากจีน ที่มีเทคโนโลยีเหนือกว่าและมีวงจรการสร้างนวัตกรรมที่รวดเร็วกว่าก็ตาม"

Bill Russo ผู้ก่อตั้งบริษัทที่ปรึกษา Automobility ซึ่งตั้งอยู่ในเซี่ยงไฮ้ มองว่า "การเปรียบเทียบดังกล่าวถือเป็นคำเตือนที่มีประโยชน์ แต่ยังไม่ใช่บทสรุปชี้ขาด" โดยเขากล่าวว่า "Volkswagen ยังคงมีหนทางที่จะฟื้นตัวได้"

Russo กล่าวเสริมว่า ความเสี่ยงที่สำคัญคือ “ตลาดอาจเคลื่อนตัวไปเร็วกว่าที่บริษัทจะสามารถปรับเปลี่ยนตัวเองได้ทัน”

(Reporting by Ju-min Park in Beijing and Christina Amann in Berlin. Additional reporting by Zhang Yan, Qiaoyi Li, Antoni Slodkowski and Kevin Krolicki. Editing by Soyoung Kim and David Crawshaw)

Cr : Reuters Connect

Source