ท่ามกลางกระแสแฟชั่นระดับโลกที่หมุนเวียนไปอย่างรวดเร็ว คำว่า “ความยั่งยืน” หรือ Sustainability มักถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นแคมเปญการตลาดชั่วครั้งชั่วคราว ทว่าสำหรับกลุ่มบริษัท ฟาสต์ รีเทลลิ่ง (Fast Retailing) เจ้าของแบรนด์เสื้อผ้าขวัญใจคนทั่วโลกอย่าง ยูนิโคล่ (UNIQLO) นิยามของคำนี้ถูกฝังอยู่ในดีเอ็นเอของแบรนด์ และยกระดับไปถึงห่วงโซ่อุปทานทั้งหมด
BrandAge มีโอกาสได้คุยกับเอโกะ เชอร์บะ (Eiko Sherba) ผู้อำนวยการฝ่ายการตลาดด้านความยั่งยืน กลุ่มบริษัทฟาสต์ รีเทลลิ่ง ซึ่งทำงานคลุกคลีในสายงานนี้ขององค์กรมานานกว่า 2 ทศวรรษ ตั้งแต่ยุคบุกเบิกแผนก CSR ในปี 2005 ซึ่งขณะนั้นในแผนกมีเพียงพนักงาน 2 คนเท่านั้น
จนปัจจุบันได้มองเห็นภูมิทัศน์ใหม่ของอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม และที่สำคัญคือการได้ถอดรหัสความคิดของผู้บริหารหญิงที่เชื่อมั่นอย่างสุดหัวใจว่า ความยั่งยืนไม่ใช่เรื่องไกลตัว หรือเป็นเพียงข้อบังคับทางกฎหมาย แต่เป็นวิถีชีวิตและการเดินทางที่ไม่มีวันสิ้นสุด

เอโกะ เริ่มต้นบทสนทนาด้วยการให้ข้อมูลความคืบหน้าแผนโรดแมปความยั่งยืนปี 2030 ของยูนิโคล่ พร้อมสะท้อนมุมมองเชิงลึกเกี่ยวกับความท้าทายในการสร้างระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Circular Economy ที่ต้องสร้างความสมดุลระหว่างผลประกอบการและการคืนคุณค่าสู่สังคม
เอโกะ อธิบายว่า ปัจจุบันยูนิโคล่ดำเนินธุรกิจภายใต้แนวคิดหลัก “LifeWear = A New Industry” ซึ่งยึดลูกค้าเป็นศูนย์กลาง ควบคู่กับการบริหารจัดการความยั่งยืนตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ขั้นตอนการจัดหาวัตถุดิบ การออกแบบ การผลิต ไปจนถึงกระบวนการหลังการจำหน่ายสินค้า เพื่อสร้างอิมแพ็กในฐานะพลเมืองโลก (Global Citizen)
ด้านการขับเคลื่อนมาตรการลดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม ฟาสต์ รีเทลลิ่ง ได้กำหนดเป้าหมายเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG Emissions Reduction) ภายในปีงบประมาณ 2030 ไว้ 3 ส่วนหลัก ได้แก่
Own Operation ตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการดำเนินงานของตนเองลง 90% (เมื่อเทียบกับปีงบประมาณ 2019) ซึ่งปัจจุบันมีความคืบหน้าที่ดีและคาดว่าจะสามารถบรรลุเป้าหมายได้ก่อนกำหนด
Supply Chain ตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในฝั่งซัพพลายเออร์ลง 30% ซึ่งในส่วนนี้ยังไม่มีตัวเลขความคืบหน้าที่ระบุแน่ชัด เนื่องจากเชื่อมโยงกับพันธมิตรภายนอก (Third Party) อย่างไรก็ตาม บริษัทได้เดินหน้าหารือร่วมกับคู่ค้ากว่า 100 รายในไทย เวียดนาม จีน และอินเดีย เพื่อสนับสนุนการลงทุนในเครื่องจักรประหยัดพลังงาน
Materials ตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนการใช้วัสดุรีไซเคิลและวัสดุที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำ (Low-GHG) เป็น 50% โดยปัจจุบันสามารถผลักดันสัดส่วนดังกล่าวขึ้นมาอยู่ที่ระดับ 18–20% แล้ว
นอกจากนี้ บริษัทยังให้ความสำคัญกับการตรวจสอบห่วงโซ่อุปทานเพื่อสร้างความโปร่งใส (Transparency & Traceability) ผ่านการตรวจประเมินโรงงานเย็บผ้าและโรงงานสิ่งทอหลักเป็นประจำทุกปี
แม้จะมีการกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน แต่เอโกะยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Circular Economy ในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มปัจจุบันยังคงมีความท้าทายสูงและอยู่ในกระบวนการพัฒนา
“บริษัทระบุว่ามีเป้าหมายในการรับผิดชอบต่อผลิตภัณฑ์ตลอดวงจรชีวิต เพื่อให้สามารถรีไซเคิลได้อย่างครบวงจร แม้จะยังไม่สมบูรณ์ แต่เป็นแนวทางที่บริษัทพยายามผลักดันอย่างต่อเนื่อง ความท้าทายสำคัญที่สุดอยู่ที่การสร้างระบบ Circular Economy ให้เกิดขึ้นจริง โดยต้องสามารถรักษาความสมดุลระหว่างความยั่งยืน การดำเนินธุรกิจ การสร้างกำไร และการคืนคุณค่าให้กับสังคมได้พร้อมกัน”

เอโกะมองว่าอุปสรรคสำคัญแบ่งออกเป็น ความท้าทายด้านเทคโนโลยี ซึ่งกระบวนการนำเส้นใยสิ่งทอกลับมารีไซเคิลเพื่อผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ยังมีขั้นตอนที่ซับซ้อน และ ความท้าทายด้านพฤติกรรมผู้บริโภค ในการส่งเสริมให้ใช้งานเสื้อผ้ายาวนานขึ้น รวมถึงการนำเสื้อผ้ากลับเข้าสู่ระบบผ่านกล่องรับรีไซเคิล (Recycle Box)
ในแง่การบริหารจัดการ ยูนิโคล่พยายามแก้ปัญหานี้ด้วยการขยายบริการ RE.UNIQLO Studio ซึ่งเป็นศูนย์ซ่อมแซมและปรับแต่งเสื้อผ้า ซึ่งปัจจุบันมีเพียง 67 แห่งทั่วโลก (ในประเทศไทยมี 1 แห่ง) และอยู่ระหว่างการพัฒนาโมเดลธุรกิจเสื้อผ้ามือสอง (Pre-owned clothing) ซึ่งได้เริ่มทดลองจำหน่ายในบางสาขาของประเทศญี่ปุ่นแล้ว
นอกเหนือจากมิติทางธุรกิจ ยูนิโคล่ยังขับเคลื่อนด้านสังคมผ่านโครงการ Sustain Our Oceans (SOO) ซึ่งเป็นความร่วมมือกับ UNESCO โครงการนี้ได้รับเงินทุนสนับสนุนจำนวน 1.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จากแคมเปญการตลาด “JOIN: The Power of Clothing” ในช่วงปี 2022–2023 มีเป้าหมายมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมทางทะเลที่ต้นเหตุ
“เราต้องการสร้างอิมแพ็กที่มากกว่าการทำกิจกรรมเก็บขยะ จึงเลือกใช้แนวคิดการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือ Education for Sustainable Development (ESD) เป็นแกนหลักในการดำเนินงานใน 4 ประเทศ คือ ไทย เวียดนาม อินโดนีเซีย และญี่ปุ่น ผ่าน 4 เสาหลัก ได้แก่ การพัฒนาสื่อการสอน, การทำงานร่วมกับโรงเรียน, การอบรมครู และการสร้างส่วนร่วมกับชุมชน”

สำหรับประเทศไทย ได้เลือก จังหวัดระนอง เป็นพื้นที่นำร่อง เนื่องจากเป็นเขตสงวนชีวมณฑลของ UNESCO ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง มีการพัฒนาเครื่องมือการเรียนรู้ อาทิ ห้องสมุดดิจิทัล Andaman Sea Diving Library และเกม Ocean Challenge โดยในสเต็ปถัดไป ยูนิโคล่มีแผนขยายผลการใช้สื่อการเรียนรู้นี้ไปยังโรงเรียนรัฐบาลภายใต้กระทรวงศึกษาธิการกว่า 30,000 แห่งทั่วประเทศ เพื่อสร้างความตระหนักรู้ในฐานะพลเมืองโลกอย่างเป็นรูปธรรม
ทั้งนี้เอโกะ ได้สะท้อนถึงปรัชญาการทำงานส่วนตัวที่ส่งผลต่อการขับเคลื่อนนโยบายของแบรนด์ โดยมองว่างานด้านความยั่งยืนไม่ได้เป็นเพียงหน้าที่การงานหรือข้อผูกมัดทางสังคม แต่เป็น "งานที่ต้องทำตลอดชีวิต" ซึ่งตัวเองสะท้อนแนวคิดนี้ผ่านกิจวัตรประจำวัน เช่น การปั่นจักรยานไปทำงานเพื่อลดการใช้พลังงานฟอสซิล
เอโกะยังได้เน้นย้ำถึงบทบาทขององค์กรขนาดใหญ่ต่อระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน โดยชี้ให้เห็นว่าโครงสร้างธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีสาขาและเครือข่ายทั่วโลก มีขีดความสามารถที่จะสร้างผลกระทบเชิงบวก ต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกได้ชัดเจนและเป็นวงกว้างมากกว่าองค์กรขนาดเล็ก ซึ่งนี่คือหัวใจสำคัญที่ฟาสต์ รีเทลลิ่ง จะยังคงเดินหน้าลงทุนและพัฒนาโมเดลความยั่งยืนต่อไปอย่างเข้มข้นหลังจากนี้
"เพราะองค์กรขนาดใหญ่มีขีดความสามารถในการสร้างผลกระทบเชิงบวกให้กับโลกได้ในวงกว้าง หากเราขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนได้สำเร็จ ผลลัพธ์นั้นจะไม่ได้อยู่แค่ที่ยูนิโคล่ แต่คือการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมเพื่ออนาคตของพวกเราทุกคน"
