"ปัญหาของนักการตลาดวันนี้ ไม่ใช่ความเสี่ยง แต่คือสิ่งที่เราไม่รู้ว่าเราไม่รู้"
ประโยคนี้อาจอธิบายความท้าทายของโลกธุรกิจยุคปัจจุบันได้ดีที่สุด
เมื่อความไม่แน่นอนกลายเป็นสภาพปกติใหม่ ประสบการณ์ในอดีตเริ่มมีอายุสั้นลง ขณะที่ AI และ เทคโนโลยีกำลังเปลี่ยนกติกาการตลาดเร็วกว่าที่หลายองค์กรจะปรับตัวทัน
ตำราการตลาดที่เคยใช้ได้ผลยังตอบโจทย์โลกยุคใหม่อยู่หรือไม่?
เทรนด์การตลาดที่สำคัญหลังจากนี้คืออะไร?
BrandAge มีโอกาสได้สัมภาษณ์ ดร.เอกก์ ภทรธนกุล นายกสมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย คน ล่าสุด เพื่อถอดรหัสการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของวงการการตลาดในโลกที่ความผันผวนกลายเป็นค่ามาตร ฐานใหม่ การตลาดแบบเดิมที่เคยมั่นใจใน “ประสบการณ์” กำลังเผชิญกับบททดสอบครั้งใหญ่ที่สุดใน ประวัติศาสตร์ พร้อมชี้ให้เห็นว่า นักการตลาดยุคใหม่อาจต้องกล้าทิ้งกรอบความคิดเดิม เพื่อรับมือกับโลกที่คาดเดา ไม่ได้มากกว่าที่เคยเป็นมา...
ดร.เอกก์ เริ่มต้นการสนทนาด้วยการอัปเดตสถานการณ์ปัจจุบันว่ามีแต่ความไม่แน่นอน คือจากเดิมมีความ เสี่ยง แต่ตอนนี้มีการเปลี่ยนจากคำว่าความเสี่ยงเป็นความไม่แน่นอน ซึ่งในภาษาไทยอาจจะฟังดูเหมือนไม่มีอะไร แต่ภาษาอังกฤษจะชัดเจน คือเปลี่ยนจาก Risk เป็น Uncertainty
“ความต่างระหว่าง Risk กับ Uncertainty คือ Risk ยังพอที่จะคาดการณ์ได้ วัดได้ เช่น ระดับเขียว เหลือง ส้ม แดง งานนี้น่าจะเขียว งานนี้น่าจะเหลือง มันยังพอคาดการณ์ได้ว่าอันนี้จะเกิดอะไร อันนี้ถ้าเกิดแล้ว จะมีอิมแพคสูง เมื่อเราทำ Risk Assessment
แต่ Uncertainty ที่พูดถึงคือห๊ะ!!! มันคืออะไรนะ แถมคาดการณ์อะไรไม่ได้ไม่พอ ยังไม่รู้ว่าน้ำหนักมัน จะหนักเท่าไหร่ หรือไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามันคืออะไร”
ดร.เอกก์ ยกตัวอย่างให้เห็นภาพว่าเวลาโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศอะไรออกมาที คนทั่วโลกต้องมานั่งรอดูว่า จะส่ง ผลอะไร หรืออยู่ดีๆ โดนัลด์ ทรัมป์ก็ยิงเข้าไปในประเทศอิหร่าน คือมันมีเหตุการณ์ที่เกินกว่าที่จะเป็นแค่ Risk แต่เป็น Uncertainty
“นักการตลาดเราถูกฝึกให้บริหารจัดการแบบวิ่งไปข้างหน้า โดยที่ต้องระวัง Risk แต่ว่าเราไม่ได้ถูกฝึก ในเรื่องของการวิ่งไปข้างหน้าแล้วบอกว่ามันจะมีของที่ห๊ะ!!! และส่งผลกระทบรุนแรงมากๆ และในช่วงนี้ มันมีห๊ะ!!! เกิดขึ้นบ่อยมาก บ่อยจนทักษะเดิมไม่มีให้นักการตลาดหยิบมาใช้ได้ผล เพราะมีแต่เรื่องที่เป็น Experience ที่ไม่ Relevant”
ส่วนอีกสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงในประเทศไทย ดร.เอกก์ มองว่าสิ่งที่น่าจับตาก็คือผู้บริหารยุคปัจจุบัน ต้องเข้าใจ AI และ Algorithm Marketing ซึ่งกำลังเป็นเทรนด์ที่มาแรง เนื่องจากในปัจจุบัน ลำพังแค่การยึดลูกค้าเป็น ศูนย์กลาง หรือ Customer Centricity เพียงอย่างเดียวอาจล้มเหลวได้ หากเราไม่สามารถผ่านด่าน Algorithm ที่ทำ หน้าที่เป็น Gatekeeper ปิดกั้นหรือเปิดการมองเห็นก่อนจะถึงตัวลูกค้า
“Algorithm ตอนนี้มันเหมือนกับเป็นลูกค้าคนนึง แต่เป็นลูกค้าที่เราไม่เห็นเป็นคน คือมันอยากจะ ปิดกั้นการมองเห็นก็ปิดกั้น มันอยากจะเปิดให้เห็นก็เปิด เพราะฉะนั้นจริงๆ แล้ว Algorithm มันเก่งมากๆ ดังนั้นถ้าหากเราไม่ทันเรื่อง Algorithm Marketing เราจะอันตรายมาก เพราะแบรนด์ถูกปิดไม่ให้คนเห็น ตั้งแต่ต้น ไม่ต้องพูดถึง Customer เพราะมันไปไม่ถึง Customer คำถามคือผู้บริหารการตลาดปัจจุบันสามารถ ให้คำแนะนำน้องนักการตลาดรุ่นใหม่เรื่อง Algorithm Marketing ได้มากแค่ไหน ถ้าไม่มีประสบการณ์ด้านนี้
เช่น จะแนะนำอย่างไรให้พูดแล้วไม่ผิด ไม่โดน TikTok ตัดการมองเห็น หรือจากเดิมมีคนดูอยู่หมื่นคน พอเข้าไปใหม่เหลือคนที่ดูไลฟ์อยู่แค่ร้อยคน จะให้คำแนะนำอย่างไร จะใช้ Experience ไหนในอดีตมาบอกว่า ทำอย่างไรให้เพิ่มคนดูใน TikTok จะเล่นกับ Algorithm แบบไหนจึงจะทำให้วิวขึ้นจาก 100 กลับไปเป็นหมื่น เหมือนเดิม คือมันตอบยากมาก คำถามคือมันไม่ใช่แค่นักการตลาด คนที่จะมีปัญหาก่อนคือผู้บริหาร เพราะ ต้องระวังว่าจะเอา Experience ที่ไม่ Relevant ไปให้น้อง ซึ่งผมว่าเรื่องนี้ท้าทายมาก”

ถึงตรงนี้ทีมงานตั้งข้อสงสัยว่า แล้วการตลาดในตำรายังใช้ได้อยู่หรือไม่?
กับคำถามนี้ ดร.เอกก์ มองว่าตำราเป็นเรื่องที่ดี แต่ว่าตำราถูกเขียนไว้ตั้งแต่ปีไหน กับวันนี้มันมีการเปลี่ยน แปลงไปมากแค่ไหน ซึ่งถ้ามองในแง่ของหลักคิด ดร.เอกก์ มองว่าตำราเปรียบเสมือนการวางรากฐาน
“การสร้างตึกมันต้องมีเสาเข็มที่ดี ตำราเป็นเสมือนกับเสาเข็ม แต่เราไม่ได้อยู่ในเสาเข็ม เราอยู่ในตึก ดังนั้นเสาเข็มมันเป็นแค่ 3 ส่วนใน 10 ส่วน เพราะฉะนั้นในทางกลับกัน คือสร้างตึกไม่มีเขาเสาเข็มได้ไหม เรียน ตามตรงว่าตอนนี้ภาพรวมมันอาจจะไม่ได้ แต่ในวันหนึ่งในอนาคตมันอาจจะมีตึกที่ไม่มีเสาเข็มก็ได้ แต่ตอนนี้ มันยังควรมีเสาเข็ม และผมเชื่อว่าในอนาคตตัวเลข 3 ส่วนมันจะน้อยลง
ส่วนคำถามที่ว่าจะเปลี่ยนแปลงไปทางไหน ผมคิดว่ามันต้องยึดหลัก สั้น เร็ว และยืดหยุ่น เพราะงาน ต่างๆ มันจะมีความสั้นลง ไทม์ไลน์มันจะสั้นลง ภาคการศึกษาก็ต้องปรับตัว”
นายกสมาคมการตลาดฯ ยังกล่าวเพิ่มเติมว่า แคมเปญการตลาดระยะยาวยังคงมีอยู่ แต่จะเห็นแคมเปญระยะ สั้น และเร็วมากขึ้น ที่สำคัญคือก็ต้องมีแทคติคหน้างานมากขึ้น คือต้องยืดหยุ่น ถ้าตรงไหนไม่ได้มันก็ต้องปรับทันที
“ผมยังเชื่อว่าการวางแผนการตลาดมีความจำเป็น แต่มันจะได้ในแง่ของ Overview แต่ว่าในแง่ของ แต่ละแคมเปญจะต้องมีการพลิกแพลงและยืดหยุ่นได้ ซึ่งประเด็นสำคัญพวกนี้มันจะส่งผลต่อการบริหารจัดการ การตลาดในอนาคต คือหนึ่งแผนการตลาดจากเดิมที่เน้นระยะกลาง ระยะยาว แผนการตลาดระยะสั้นจะเกิด มากขึ้น หรืออาจจะไม่ใช้แผนการตลาดในการจัดการ
สมัยก่อนเราใช้แผนการตลาดในการบริหารจัดการ แต่เราอาจจะเปลี่ยนจาก Planning ไปเป็น Experi menting คือไม่ต้องวางแผนเยอะ คุยกันนิดหน่อยแล้วทำเลย ทำแล้วเปลี่ยนหน้างาน เพราะไม่งั้นมัวแต่ไปเก็บ ข้อมูลลูกค้า มัวแต่หาข้อมูลคู่แข่งแล้วก็มานั่งทำ SWOT หาตั้งวัตถุประสงค์ทางการตลาด กำหนดกลุ่มเป้าหมาย แต่ตอนนี้มันเปลี่ยนไปเยอะแล้ว
การตลาดออนไลน์วันนี้ เรายิงตรงแล้วไม่โดน เราต้องเปลี่ยน Target Group ทันที เปลี่ยนจนโดนจริงๆ มันก็คือการเก็บข้อมูลทางการตลาดนั่นแหละ แต่มันทำจริงไปด้วย ทำไปเลยไม่โดนก็เปลี่ยน ไม่โดนก็เปลี่ยน รูปแบบเป็น A/B Testing รูปแบบการใช้ Experimenting จะเข้ามาแทนที่ Planning แต่เราไม่เคยเรียน เราไม่เคย มีการเรียนการสอน”
ดร.เอกก์ กล่าวว่าสิ่งสำคัญในเรื่องนี้คือความยืดหยุ่น ดังนั้นผู้บริหารการตลาดต้องมอบอำนาจในการตัดสินใจ ไปที่หน้างานให้มากที่สุด
“บางทีน้องๆ ก็จะกลัวว่าจะไม่ตรงตามแผนแล้วก็จะโดนว่า ประเด็นนี้มันติดอยู่ที่ Marketing Plan แต่ พอเราต้องการความเร็ว สั้น และยืดหยุ่น กลายเป็นว่าคนหน้างานที่เป็นนักการตลาดมีความจำเป็นที่เขาจะ ต้องปรับเปลี่ยนได้เลย โดยไม่ต้องไม่ต้องถามเจ้านายในหลายๆ เรื่อง
ผมคิดว่าคนที่เก่งจะมีความสำคัญมากขึ้น แต่ไม่ใช่คนเก่งที่เป็นผู้บริหาร แต่คือที่คนเก่งหน้างาน คือ น้องๆ ที่เป็นนักการตลาดรุ่นใหม่ ต้องมีลักษณะเป็นผู้บริหารการตลาดโดยอัตโนมัติ”

เทรนด์การตลาดที่ 2 ที่ ดร.เอกก์ มองว่ากำลังค่อยๆ มีอิทธิพล คือ Low Cost Precision Marketing หรือการทำ การตลาดที่แม่นยำและตรงจุดในราคาประหยัด เช่น การส่งข้อความที่เหมาะสมกับอารมณ์และเวลาของแต่ละบุคคล
“Precision Marketing สมัยดั้งเดิมนี่แพงมาก มันคือการตัดสูทตัดเสื้อให้พอดีตัว แต่ต่อไปมันจะถูกลง มาก คำถามคือทำอย่างไรให้ Precision ตัวอย่าง เช่น ตอนนี้ผมประชุมอยู่อย่าส่งอะไรมา เพราะช่วงเอนเตอร์ เทนเม้นต์ของชีวิตผมคือช่วงดึก ผมยุ่งทั้งวันกว่าจะได้กลับมาดูข่าวสาร หรือจะซื้อของออนไลน์ ดูซีรีส์คือเกือบ ตี 1 เอาจริงๆ ส่งอะไรมาตอนตี 1 ผมรับได้เต็มที่อะไรอย่างนี้ ประเด็นคือช่วงเวลาและความต้องการของแต่ละ คนไม่เหมือนกันเลย
แต่ตอนนี้ด้วยระบบของแพลตฟอร์มมันสามารถทำ Precision Marketing ราคาถูกได้หมดแล้ว ดังนั้น ใครที่ไม่ติดตามเรื่อง Precision Marketing กับการใช้ Tools ที่หลากหลายจะอันตราย เพราะว่า Customer Centric จริงๆ ทั้งแม่นและตรง”
มาถึงเทรนด์ที่ 3 คือเรื่องของ Mixed Reality Marketing หรือการผสานโลกจริงและโลกเสมือนเข้าด้วยกัน
ซึ่งเกิดขึ้นจากการอัปเดต Marketing 6.0 มาเป็น Marketing 7.0
Mixed Reality Marketing ในที่นี้จะมีทั้งคน AI ไปจนถึง Avatar
ดร.เอกก์ ยกตัวอย่างให้ฟังว่า เด็กที่เล่น Roblox เขาไม่ได้มองเป็นตัวละคร แต่เขามองเป็นอีกคนของตัวเขาเอง เพียงแต่อยู่ในอีกพื้นที่หนึ่ง ซึ่งนักการตลาดจะต้องเข้าใจวิธีคิดและพฤติกรรมใหม่เหล่านี้
“เราต้องรู้วิธีการเชื่อมคนในแต่ละโลกเข้าด้วยกันเพื่อจะได้รู้จักลูกค้าจริงๆ ว่ามันทำอย่างไร ขณะที่เรา เองอยู่ในโลกปกติ ในขณะเดียวกันเราทำแบรนด์ แบรนด์ต้องทำอย่างไร ตัวอย่าง เช่น แบรนด์จุฬาฯ เรายังต้อง ไปอยู่ใน Roblox ปีนี้ยังไงก็ต้องเกิดใน Roblox เพราะเด็กมัธยมต้นใช้ Roblox ขนาดนี้ จุฬาฯ ต้องไปมี Present และสามารถที่จะโยงเข้ามามหาวิทยาลัยได้ เพราะถ้าเราอยากได้เด็กเก่งๆ มาเรียนที่นี่ เราต้องไปเจอเขาตั้งแต่ ตอนม.ต้นเลย ถ้าเราเอาแต่โพสต์ Facebook หาเด็กมัธยมต้น เราจะไม่มีวันเจอกัน เพราะเขาอยู่ Roblox จริงๆ
ตอนนี้ทีมที่รับผิดชอบส่วนกลางนี่ก็ยังงงๆ อยู่ว่าโดนสั่งให้ทำ Roblox ก็เหมือนตอนที่สั่งให้ทำ TikTok เมื่อ 5 ปีที่แล้ว แล้วทุกคนก็สงสัยหมด เพราะมองว่ามหาวิทยาลัยไม่อยู่ใน TikTok แต่ทุกวันนี้ก็แบบโอ้โห... ดีมากที่ทำตั้งแต่ตอนนั้น เพราะทำตอนต้นๆ จะราคาถูก ทำตอนที่มันดังแล้วจะแพง”

มาถึงเทรนด์สุดท้ายในวงสนทนา ดร.เอกก์ มองว่า ปีนี้จะหมดยุคของคำว่า Sustainable Marketing เพื่อเดิน หน้าเข้าสู่ยุค Regenerative Marketing หรือการทำให้คงอยู่ดำรงอยู่ตลอดไป ซึ่งนักการตลาดจะต้องคิดไกลไปถึงเรื่อง การฟื้นฟูหรือทำการตลาดโลกให้ดียิ่งขึ้น
“การตลาดต้องไม่ทำร้ายโลกอาจจะไม่พอ แต่การตลาดต้องดีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม เช่น มีกิจกรรม อะไรไหมที่ยิ่งทำแล้วโลกนี้ยิ่งดีขึ้น ใช้พลังงานตัวไหนที่โลกจะดีจะดีขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมหลายคนมีความ เชื่อทางฝั่งพลังงานว่าพลังงานจากไฮโดรเจนจะดี เพราะยิ่งใช้ไฮโดรเจนจะไปรวมกับออกซิเจนแล้วกลายเป็นน้ำ
เราเคยคุยกันว่าให้ลดการใช้พลังงาน วันหนึ่งมันจะกลายเป็นว่าให้ช่วยฉันใช้พลังงาน เพราะยิ่งใช้ พลังงานโลกจะยิ่งดีขึ้น Regenerative คือยิ่งใช้โลกยิ่งดีขึ้น เพราะว่าตอนนี้มันถูกทำร้ายจนต้องฟื้นฟูแล้ว ผมเชื่อ ว่าเรื่องนี้จะเป็นโจทย์ใหม่ และผมก็เชื่อว่าปี 2031 ยังไงก็เจอเรื่องนี้ เนื่องจากว่าปี 2031 จะครบ 15 ปีที่ UN ให้ ใช้ SDGs เมื่อครบรอบ 15 ปีทุกครั้ง UN ก็มักจะเปลี่ยนหัวข้อ”
มาถึงเรื่องที่กำลังเป็นกระแส คือการนำ AI เข้ามาปรับใช้ในการทำงาน
ดร.เอกก์ มองว่าในยุคนี้ AI สามารถ Generate ข้อมูลได้ดีจนบางครั้งคนทั่วไปไม่สามารถแยกได้แล้ว แต่ อย่างไรก็ตาม ก็ยังมองว่าการมาของ AI นั้นไม่มีใครแทนใคร เพราะนักการตลาดที่เก่งก็ยังอยู่ได้เสมอ
“เกือบทุกบริษัททั้งหลายตอนนี้ชี้ชัดเจนในเชิงของนโยบายว่าสุดท้ายต้องใช้ AI บวก HI ก็คือ Artificial Intelligent บวก Human Intelligence คนจะถูกใช้น้อยลง ดังนั้น การไม่พัฒนาตัวเองให้เก่งพอ คนที่หายก่อนคือ ตัวเรา เพราะว่าคนจะถูกใช้น้อยลง แต่คนยังถูกใช้อยู่ ดังนั้น คนที่เป็น Marketer มีหน้าที่ทำตัวเองให้เก่ง และ โดดเด่นพอให้เขายังใช้อยู่”
กลับมาที่ภารกิจของสมาคมการตลาด ดร.เอกก์ กล่าวว่า สมาคมการตลาดมีหน้าที่เป็นสมาคมวิชาชีพ ในฐานะ นายกสมาคมจึงอยากจะโฟกัสเรื่องความเป็นสมาคมวิชาชีพให้มากขึ้น อย่างแรกก็คือเรื่องมาตรฐานวิชาชีพ
“เรื่องประมวลจริยธรรมการตลาดไทย เราได้ ศ.วิทวัส รุ่งเรืองผล เข้ามาช่วยดู เราดูตัวอย่างจาก American Marketing Association ว่าทำไม AMA ถึงแข็งแรง แล้วทำอย่างไรที่ MAT จะแข็งแรง เรามองเรื่อง ประมวลจริยธรรม เพราะการตลาดยุคดิจิทัลมีคำถามเยอะมากว่าอันนี้ถูกจริยธรรมไหม เพราะว่ากฎหมาย เขียนไม่ทัน เขาก็ต้องถามกลับมา ซึ่งทางกรมวิชาชีพจะเป็นคนตอบเหมือนแพทย์สภาที่ต้องตอบคำถามว่า เรื่องนี้หมอทำได้หรือเปล่า แล้วก็ต้องมีคนมาถามว่าอันนี้ถ้าเป็นนักการตลาดทำได้ไหม เราจะมั่วไม่ได้ เราก็ต้อง มีประมวลจริยธรรม เป็นต้น”
ดร.เอกก์ ยังยกตัวอย่างที่มักจะเกิดในโซเชียลมีเดียให้ฟังว่า ปัจจุบันหลายหน่วยงานวัดผลการสื่อสารการตลาด จากจำนวนการเข้าชม หรือการมีส่วนร่วม ผลก็คือมีหลายคอนเทนต์ที่เป็น Conflict of Interest เชิงจริยธรรมมากมาย
“ท้ายที่สุด คนทำธุรกิจก็อยากมีจริยธรรมแต่กลัวเงินหายมากกว่า ประเด็นสำคัญที่สุดปลายทางคือการ ทำ Consumer Education คือต้องสามารถทำให้ลูกค้าไม่ซื้อของที่ไม่มีจริยธรรมได้ สมาคมการตลาดเรา Educated Marketer แต่ว่าเราอะยังข้ามเรื่องของ Consumer Education ซึ่ง AMA กับฝั่งยุโรป เขามีทำหน้าที่ เรื่อง Consumer Education ด้วย คือออกมาบอกว่าระวังโดนหลอกเรื่องนี้”

ช่วงท้ายของการสัมภาษณ์ ทีมงานถามดร.เอกก์ ถึงเรื่องความท้าทายที่เข้ามานั่งในตำแหน่งนายกสมาคม
ดร.เอกก์ หยุดคิดไปพักใหญ่ ก่อนจะตอบว่า ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดคือการรับมือกับสิ่งที่เราไม่รู้ว่าเราไม่รู้ ซึ่งต้องอาศัยการเก็บข้อมูลจากหลากหลายแหล่งเพื่อป้องกันการตัดสินใจผิดพลาดจากประสบการณ์เดิมที่ไม่เกี่ยวข้อง
“ผมคิดว่าเราทุกคนคงมีอารมณ์ประมาณเดียวกัน คือมีเรื่องที่เราไม่รู้ว่าเราไม่รู้เยอะมาก นี่คือความ ท้าทาย คืออย่างเรื่องการให้คะแนน 2 เต็ม 10 คือดีของเด็กรุ่นใหม่ ผมก็เพิ่งรู้เมื่อไม่นานนี้เอง คือสมัยก่อน ยังพอได้ยินบ้าง แต่ตอนนี้คือไม่ได้ยิน คือไม่รู้หรือถึงจะรู้แล้วบางทีก็ไม่รู้เรื่อง หรือไม่เข้าใจอยู่ดี”
ดร.เอกก์ กล่าวทิ้งท้ายว่า นักการตลาดที่จะอยู่รอดในยุคปัจจุบันต้องมี Mindset และเก่งเหมือนปลาหมึกยักษ์ คือมี 4 คุณสมบัติพิเศษ ดังนี้
1. Lens นักการตลาดต้องมีลักษณะเป็น Futurist หรือผู้ที่มองการณ์ไกล สามารถมองเห็นภาพในอนาคตได้ ชัดเจนว่าน่าจะเกิดความเปลี่ยนแปลงหรือเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง
2. Smart ฉลาดต้องทำงานโดยใช้สมอง 2 ด้านร่วมกัน คือความฉลาดของมนุษย์ หรือ Human Intelligence และปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน
3. Multi-tasking ทำงานได้หลายอย่าง เปรียบเสมือนปลาหมึกที่มี 8 ขา นักการตลาดต้องมีความรู้ที่หลาก หลายและเข้าใจภาพรวมของธุรกิจ ไม่ใช่แค่เรื่องการตลาด แต่ต้องเข้าใจเรื่องการเงิน เข้าใจเรื่องทรัพยากรมนุษย์ และ เข้าใจเรื่องการลงทุนหรือกองทุนต่างๆ เพื่อให้เห็นภาพธุรกิจที่ครบถ้วน
4. Resilience ปรับเปลี่ยนได้รวดเร็ว ล้มแล้วลุกเร็ว และปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้ทันที เหมือนปลาหมึกยักษ์ที่เปลี่ยนสีและลักษณะตามพื้นทรายหรือปะการัง
